trên mặt nước, bén rễ ở các mấu và có phao nổi, xốp hình trứng. Lá hình trứng hay hơi thuôn, đến cuống hơi hẹp lại, đầu tù hay hoi tròn, dài

4- 6cm. Hoa mọc đơn độc b kẽ lá màu trắng, cuống dài lem. Đài 5 răng, tràng 5, nhị 10, bầu hạ, 5 ô. Quả nang hình trụ dài 25mm, mở thành ba mảnh, trên mặt có lông. Hạt nhiều, nhỏ, hơi

tì inh 196. Dừa nước - Jussiaea repens

hình chữ nhật (Hình 196 , Hm 46,3),

B. Phân bố thu hái và chế biến

Mọc hoang dại, rất phổ biến ở các ao, đầm, bờ ruộng ẩm ướt. Nhiều nơi chỉ dùng làm thức ăn cho lợn. Còn thấy mọc ở Malaixia, Ân Độ, Trung Quốc.

Có thể thu hái gần như quanh năm. Hái vể rửa sạch, thái ngắn, phơi hay sấy khô.

C. Thành phần hóa học

Hoạt chất chưa rõ. Chỉ mới thấy trong thân lá có những hợp chất flavon, tanin, rãt nhiều chất nhầy, rất nhiều muối Na, K.

Phân tích về mật thực phẩm, thấy trong lOOg rau dừa nước có 2,62g protit, 4,5g gluxit, 5,5g xenluloza, 1,2g tro, 153mg canxì, 2,5mg p, 0,7mg Fe, 0,26mg caroten, 52mg vitamin c.

D. Công dụng và liều dùng

Nhân dân chỉ hay dùng rau dừa nước làm thức ăn cho lợn. Một vài nơi dùng ăn sống như xà lách.

Có người dùng cây giã nát với dầu thấu dầu rổi xát lên đầu chữa sài đầu (teigne) và một số bệnh da đầu khác. Tại một số vùng khác, nhất ỉ à đồng bàơ miển Nam dùng sắc uống chữa sốt, ỉỵ ra máu, dùng ngoài chữa rán cán, bỏng. Tại Malaixia, nhân dân cũng dùng cây giã nát chữa bệnh ngoài da. Nhân dân đảo Angti sắc lấy nước chữa mắt và rửa vết thương cho chóng Lẻn da.

Năm 1970, theo kinh nghiệm cùa lương y Phạm Công Tuyên, Tạ Trác Dụ ở Bệnh viện đông y Hà Nội đã dùng nước sắc rau dừa nước (lOOg khỏ trong một ngày, uống liên tục từ 5 đến 10 ngày) chữa 25 người (23 nữ, 2 nam) bị viêm bàng quang mà không do sỏi, hoặc lao bàng quang hay lao thận với những triệu chứng đái buốt, đái rắt, đái ra máu. Kết quả thu được rất tốt: Sau một đến hai tuần điểu trị, bệnh nhân hết đái buốt, đái rát, nước tiểu bình thuờng sau 6 tháng hay hơn không thấy tái phát (Sức khỏe,

11-1970).

Các tác giả còn mở rộng điều trị 37 trường hợp đái ra dưỡng chấp (chylurie) và huyết dưỡng chấp (hemochylurie) mắc bệnh từ 1 tháng đến 1-2 nàm. Bệnh nhân đi tiểu đục kéo dài, có bệnh nhân sáng dậy đái bật ra từng miếng màu tráng nhu thạch hoặc màu hồng như miếng thịt. Kiểm tra máu không thấy ấu trùng giun chí. Kết quả thu được rất tốt. Cách dùng cũng như trên: Mỗi ngày uống !00-200g rau dừa khô dưới dạng thuổc sắc (thêm 1,5-2 lít nước, đun sôi 2-3 giờ còn 0,5 lít chia hai lần uống trong ngày). Thời gian điều trị 4-64 ngày liên tục. Trong thời gian điều trị bệnh nhân kiêng mỡ, trứng, ít ăn mặn hoặc ăn nhạt. Không những làm hết duỡng chấp mà còn hết cả anbumin, hồng cầu, bạch cầu trong nước tiểu.