Còn gọi là vòi voi, cẩu vĩ trùng, đại vĩ đạo, promoi damrey-xantui damrey (Cămpuchia).

Tên khoa học Heliotropium indicum L. (Heỉiotropium anỉsophyìỉum p. de B.).

Thuộc họ Vòi voi Borraginaceae.

Tên vòi voi vì cụm hoa của cây giống hình vòi con voi.

A. Mô tả cây

Cây vòi voi là một loại cỏ cao từ 0,20-0,40m, thân khỏe, cứng, mang nhiểu cành, trên thân và cành đều có lông. Lá hình trứng dài, phía cuống tròn và hơi hẹp lại, phía đầu tù, phiến lá dài 5- 9cm, rông 3-5cm, cả hai mạt đều nhiều lồng, mép có răng cưa không đều, cuống lá có dìa nhất là phía ưên, dài 3-7cm. Hoa tím nhạt hoặc trắng, không cuống, so le, nhưng Liền nhau trên

2 hàng tạo thành cụm hoa xim bọ cạp ở đầu cành hay kẽ lá. Quả gồm 4 hạch nhỏ, trên đỉnh dính vào nhau, phía dưới xa nhau cao 4mm, càng lên phía trên càng hẹp lại, khi chín thì tách ra (Hình 385).

B. Phân bố, thu hái và chế biến

Mọc hoang khắp nơi ở Việt Nam: Tại những bãi hoang, ruộng bỏ không, quanh làng.

Còn mọc ở nhiểu nước khác vùng Á Đông, Ân Độ, Cămpuchia, Lào, Philipin.

Người ta dùng toàn cây, hái về phơi khô hoặc dùng tươi.

c. Thành phán hoá học

Theo De Peralta (1928, Philipp. Agr27: 333) trong ]á, hoa, quả và rễ cây có chứa axit xyanhydric.

Một số tác giả đã chiết được từ cây vòi voi của Gana và châu úc một ancaloit mới gọi là

TODO: thêm hình ảnh

Hình 385. Vòi voi - Heliotropium indicum

inđixin C[5H250,N {theo J. Chem. Soc., 12: 5.400 - 5.463, 1961)

Nâm 1969, người ta phát hiện trong một sô’ loài Heliotropium như H. lasiocarpum Fish et Mey, một số ancaloit có nhân pyrolizidinn (như héliotrin, độ chảy 125-126°c, ữD-75° (CHC₁?) và lasiocarpine, độ chảy 95°-97°C, 0^-4“) ụ. M. Gourley et. Chem. Cõmmum, 1969) có độc tính cao đối với gan và gây huỷ hoại tổ chức gan, đau bụng, ỉa chảy, xuất huyết lan tỏa và có thể gây ung thư.

Tính chất độc này thường không thể hiện ngay khi dùng, mà thường xuất hiện một cách âm ỉ, kéo dài, khó phát hiện. Trên cơ sở đó, Tổ chức y tế thế giới có khuyến cáo khỏng nên dùng vòi voi làm thuốc và Bộ y tế Việt Nam (1985) cũng đã có chỉ thị cần thận trọng khi dùng vòi