II. CÁC CÂY THUỐC VÀ VỊ THUỐC CHỮA MỤN NHỌT MẨN NGỨA

Tên bồ công anh được dùng để chỉ ít nhất 3 cây khác nhau đều có mọc ở nước ta, cần chú ý tránh nhầm lẫn:

  1. Cây bồ công anh Việt Nam Lactuca indica L. họ Cúc (Asteraceae). Chữ “Việt Nam” là chúng tôi mới thêm để tránh nhầm lẫn. Cây này được dùng phổ biến, nhất là tại phía Bắc và phía bắc Trung Bộ.
  2. Cây bồ công anh Trung Quốc Taraxacum officinale Wigg. cũng họ Cúc (Asteraceae). Chữ “Trung Quốc” chúng tôi cũng mới thêm vào để chỉ rõ rằng tên bồ công anh ghi trong các sách Trung Quốc là cây này. Cây này có mọc hoang và được trồng ở một vài nơi trong nước ta, nhất là tại các miền núi cao như Tam Đảo, Sapa. Tuy nhiên ta hầu như không dùng loại này.
  3. Cây Chỉ thiên Elephantopus scaber L. cũng thuộc họ Cúc (Asteraceae). Cây này được một số anh em miền Nam nước ta dùng với tên bồ công anh. Điều đáng chú ý là tại một vài nơi ở miền nam Trung Quốc (tỉnh Quảng Tây) người ta cũng gọi cây chỉ thiên này là bồ công anh và dùng như cây bồ công anh Trung Quốc (xem vị chỉ thiên).

BỒ CÔNG ANH VIỆT NAM 越南蒲公英

Phân biệt ba cây bồ công anh: Để phân biệt 3 cây mang tên bồ công anh, chúng tôi tóm tắt sau đây sự khác nhau giữa 3 cây: Tên khoa học Tên khác Chiều cao Lá Hoa Lactuca indica Diếp dại Bồ công anh 0,6 – 3m Mọc so le Hình đầu màu vàng Taraxacum officinale Bồ công anh Trung Quốc 0,2 – 0,4m Mọc sát đất hình hoa thị Hoa...

Còn gọi là thương nhĩ (te6n Trung Quốc), phắt ma (Thổ). Tên khoa học Xanthium strumarium L. Thuộc họ Cúc Asteraceae. Ta dùng quả ké đầu ngựa, hay toàn bộ…

Tên khoa học Brunella (Prunella) vulgaris L. Thuộc họ Hoa môi Lamiaceae. Ta dùng cụm hoa và quả phơi hay sấy khô (Flos Brunellae cum Fructu) của cây hạ…

Còn có tên là cây giần sàng Tên khoa học Cnidium monnieri (L.) Cuss. (Selinum monnieri L.) Thuộc họ Hoa tán Umbelliferae. Tên giần sàng vì cụm hoa trông…

Còn có tên là cây cơm rượu, cát bối, co dọng dạnh (Thái). Tên khoa học Glycosmis pentaphylla Corr. (Glycosmis cochinchinensis (Lour.) Pierre). Thuộc họ…

Còn có tên là cỏ roi ngựa, Verveine (Pháp). Tên khoa học Verbena officinalis L. Thuộc họ Cỏ roi ngựa Verbenaceae. Người ta dùng toàn cây mã tiên thảo…

Còn có tên là ngô công, thiên long, bách túc trùng, bách cước. Tên khoa học Scolopendra morsitans L. Thuộc họ Ngô công Scolopendridae. Ngô công là toàn…